ایران‌ را بگردیمسوغات و صنایع دستی

صنایع دستی اصفهان؛ بهانه‌ای دیگر برای جهانی شدن

صنایع دستی اصفهان، از دیرباز، زبانزد عام و خاص بوده است. تنها نگاهی به تاریخچه هنری این شهر کافی است تا دریابیم صنعت و هنر، با آمیخته‌ای از عشق و پشتکار تا چه حد در این گستره، ریشه دوانده است.

اما آنچه این بوم را از نظر سطح هنری از هم‌طرازان خود متمایز می‌کند، ابداعات و نوآوری‌های هنرمندان و صنعتگران این خطه است. همان چیزی که اصفهان را به‌عنوان شهر خلاق صنایع دستی، در ایران و سایر نقاط جهان معرفی می‌کند. صنایع دستی اصفهان به عنوان شهر خلاق صنایع دستی در فهرست جهانی یونسکو در ایران ثبت شده است.

در این مطلب به بررسی موضوع فوق پرداخته، و موارد زیر را دنبال می‌کنیم:

  • از صنایع دستی و هنرهای بومی اصفهان چه می‌دانیم؟
  • معرفی بازارهای اصفهان برای خرید صنایع دستی و سوغات
  • پیشینه هنری اصفهان به کجا می‌رسد؟
  • کدام ویژگی‌ها، اصفهان را به شهر خلاق یونسکو تبدیل کرده است؟
  • نقش صنایع دستی اصفهان و هنرهای بومی این شهر در جذب گردشگران تا چه حد پررنگ است؟

با ما تا انتهای نوشتار همراهی کنید.

اصفهان؛مهد فرهنگ و هنر، جایی که از در و دیوار شهر هنر می‌بارد!

اصفهان، در طول تاریخ هنری خود، همواره مجموعه‌ای پربار و ماندگار را به فرهنگ ایران زمین تقدیم نموده است. جایی که درها به معرق و منبت زینت یافته‌اند و دیوارها از نگاره‌های بی‌نظیر پوشیده شده‌‌اند.

اما این تنها قطره‌ای از دریای بیکران هنرهایی است که اصفهان در آن غوطه‌ور است. این شهر طی قرن‌ها توانسته اقتصاد سنتی خود را بر مبنای تولید و عرضه صنایع دستی قرار داده و از این طریق ارتزاق کند.

فیروزه کوبی اصفهان

از صنایع دستی اصفهان چه می‌دانیم؟

جاهای دیدنی اصفهان، منبعی سرشار و پایان ناپذیر از صنایع و هنرهای دستی گوناگون است. آثار تاریخی که با داشتن نشانه‌هایی از هر نوع هنر بر پیکره خود، موزه‌شهری ارزشمند با قابلیت جذب گردشگران داخلی و خارجی را ساخته‌اند. اما این همه ماجرا نیست!

هنر، در هر گوشه و کنار و هر کوی و برزن این شهر جاریست. همه روزه مجموعه بزرگی از صنایع دستی اصفهان شامل رشته‌های مختلف و متنوع، در بالاترین حد کیفی به دست هنرمندان بومی تولید می‌شود.

مردم اصفهان، از هر شیء طبیعی که بتوان هنری برگرفت، توشه‌ای می‌چینند:

  • از چوب در منبت‌ و معرق
  • از سنگ‌های معدنی در فیروزه‌کوبی
  • از سنگ‌های قیمتی و فلزات در طلا و جواهرسازی، نقره‌کاری و مسگری، قلم‌زنی و ملیله‌سازی
  • از رنگ و بوم در مینیاتور و نگارگری
  • از گچ و سنگ در گچبری و سازه‌های تجسمی
  • از نساجی و قلمکارسازی، بافت فرش و گلیم‌های محلی تا ابریشم‌بافی و سوزن‌دوزی، چرم‌دوزی و…
  • از سنگ و استخوان تا چوب و عاج در خاتم‌کاری

در یک کلام هنر در هر رشته، در اصفهان سررشته‌ای دارد.

بررسی تاریخچه هنر در اصفهان

شهر تاریخی اصفهان در مرکز ایران واقع شده و سومین شهر بزرگ ایران از لحاظ وسعت و جمعیت است. به لحاظ تولید هنر و تعدد رشته‌های رایج و زنده هنری نه تنها در ایران، که در جهان، نامدار و سرآمد است. تاریجچه هنر اصفهان را در جاهای دیدنی اصفهان به کرات می‌توان دید.

نقاشی اصفهان با ظهور کمال‌الدین بهزاد، و نخستین قلمزنی‌هایش به شاگردی نزد میرک نقاش، رونق گرفت. او با جسارتی که در نقاشی داشت توانست نقاش کتابخانه سلطان حسین بایقرا شود و با روی کار آمدن شاه اسماعیل صفوی کار را در دربار او ادامه داد. موضوع نقاشی‌هایش بیشتر، مردم کوچه و بازار بود. در گذر از تاریخ، ادامه کار او را در سرپنجه‌های هنرمند رضا عباسی می‌بینیم. داستان هنر او هم طولانی و شنیدنی است و با ابداع سبکی به نام خودش ادامه می‌یابد. راهی که بعدها توسط بسیاران دیگر ادامه یافت.

اما این کلام طولانی در این مجال نمی‌گنجد و به‌ناچار با اشاره‌ای گذرا از آن درمی‌گذریم…

شبکه شهرهای خلاق (UCCN یا UNESCO Creative Cities Network) چیست؟

تا اینجا، فقط از هنر، صنایع دستی اصفهان و دیرینه آنها گفتیم. آنچه شهرهای هنری را از سایرین تفکیک می‌کند خلاقیت هنری آنهاست. اما ملاک و معیار این خلاقیت چیست و چگونه محک زده می‌شود؟

در سال ۲۰۰۴ توسط سازمان آموزشی علمی و فرهنگی سازمان ملل (یونسکو)، مفهومی بنام شهر خلاق ابداع و ارائه شد که با همکاری شهرهای هنری دنیا اجرا می‌شود. از همکاری این شهرها، شبکه خلاق هنری برای ایجاد تبادلات و توسعه هنرهای رایج بین آنها شکل می‌گیرد. مایه افتخار است که ۴ شهر ایران در این شبکه عضو و به‌عنوان نماینده‌های ایران معرفی شده‌اند.

سوغات اصفهان

هدف از ایجاد شبکه شهرهای خلاق چیست؟

هدف مشترک این برنامه، رونق بخشیدن به خلاقیت‌های هنری و میراث فرهنگی شهرهاست. آن هم در دل توسعه، که می‌تواند این خلاقیت‌ها را در هیاهوی تمدن و شهرنشینی به فراموشی بسپارد!

این طرح، با توسعه کانون‌های خلاقیت و نوآوری و افزودن بر فرصت‌های پیشرفت فعالان فرهنگ و هنر به حمایت از تولیدات آنها می‌پردازد. ضمن اینکه دسترسی گروه‌های مختلف مردم به‌ویژه گروه‌های آسیب‌پذیر را به این صنایع فراهم می‌آورد.

شبکه شهرهای خلاق چه مواردی را شامل می‌شود؟

این شبکه ۷ حوزه را دربر می‌گیرد که شامل موارد زیر هستند:

  • صنایع دستی
  • هنرهای رسانه‌ای و موسیقی
  • هنر مردمی
  • طراحی
  • فیلم
  • ادبیات
  • خوراک شناسی

هر یک از شهرهای دارای ظرفیت‌های هنری، در یکی از این زمینه‌ها ثبت نام کرده و نامزد انتخاب شهر خلاق می‌شوند. پذیرش هر شهر به عنوان شهر خلاق در یکی از این حوزه‌ها، به معنای داشتن نماینده‌ای در یونسکو در همان رشته هنری است.

برای رسیدن به این مرتبه، لازم است شهر مورد نظر مراحل پیشنهاد، نامزدی، انتخاب و ثبت را بگذراند. خوشبختانه شهر اصفهان در زمینه صنایع دستی، و بندر عباس در رشته هنرهای مردمی توانسته‌اند به این جمع راه یابند.

(دو نماینده‌ دیگر خلاق کشور ما در یونسکو نیز، رشت و سنندج در رشته‌های خوراک شناسی و موسیقی هستند)

خاتم کاری اصفهان

عضویت در شهرهای خلاق یونسکو، فرصتی بی‌نظیر برای جذب گردشگران

مراحلی که به پیوستن اصفهان به شبکه شهرهای خلاق انجامیده، بسیار طولانی و پیچیده است. چنین شهرهایی بر طبق چنین مشارکتی، متعهد می‌شوند تا تجارب خود را در زمینه هنر و صنایع دستی، تقویت نموده و نقش موثر آن را در زندگی مردم ادغام کنند. هم‌چنین، ابتکار عمل در به کار بستن این موارد و توسعه شهری از این طریق جهت مشارکت در بخش‌های جامعه مدنی، خصوصی و دولتی نیز در دستور کار آنها قرار دارد. این موارد همه مراحل و قوانین کار با شبکه شهرهای خلاق به‌شمار می‌آیند.

اما آنچه بدیهی است، چنین موقعیتی برای جذب گردشگران، بی‌نهایت مفید عمل می‌کند. آنها با دیدن صنایع دستی اصفهان شگفت‌زده شده و جذب این‌همه هنر و خلاقیت می‌شوند.

معرفی بزرگ‌ترین بازارهای فروش صنایع دستی، هنرهای بومی و سوغات اصفهان

صنایع دستی اصفهان، آنقدر زیاد و متنوع است که حتی فکر بازگشت از سفر اصفهان با دست خالی و بدون سوغات، غیر قابل قبول است! تنوع بی‌نظیر این کالاها از هنر و صنایع  بومی تا تنقلات و انواع شیرینی‌جات و خوراک‌های محلی اعجاب‌آور است! مراکز خرید اصفهان فرصتی برای گردشگران فراهم آورده تا علاوه بر خرید صنایع هنری با قیمتی مناسب، با دستی پر از سوغاتی به شهرهای خود بازگردند.

بازار میدان نقش جهان

بازار صنایع دستی نقش ‌نمای میدان نقش جهان به‌عنوان مرکزی برای تولید و ارائه صنایع دستی اصفهان در این شهر مطرح است. موقعیت مناسب و ورودی آسان این بازار، دسترسی به آن را برای همه به راحتی میسر کرده است.

از دیگر بازارهای معروف عرضه کننده این تولیدات می‌توان به بازار هنر اصفهان یا بازار بلند اشاره کرد. این بنای تاریخی که ساخت آن به دوران صفویه بازمی‌گردد امروزه به مرکزی برای فروش صنایع دستی اصفهان در رشته جواهرسازی و ساخت طلا تبدیل شده است. در طبقه دوم این مجموعه نیز کارگاه‌های تولیدی زیورآلات هنری مشغول به‌کار هستند.

فروشگاه صنایع دستی ده بازار نیز نمونه دیگری از مراکز فروش صنایع دستی اصفهان است که کار خرید این ملزومات و سوغات را برای گردشگران و اهالی بومی آسان کرده است.

بازار مینا در اصفهان به مرکز فروش مینا تبدیل شده و این هنر زیبا و ظریف را در بهترین نمونه‌ها به مشتریان عرضه می‌کند.

نمونه‌های فراوان دیگری از این بازارهای فروش صنایع دستی اصفهان در سطح شهر و شهرستان‌های اطراف مشغولند به کارند. سایت‌ها و فروشگاه‌های اینترنتی مرتبط نیز برای ارائه این محصولات به گردشگران و شهروندان آماده هستند. بی‌شک معرفی همه آنها در این مختصر نمی‌گنجد.

قلمزنی

و در پایان

صنایع دستی اصفهان، از اصیل‌ترین نمونه‌های هنری در میان تولیدات جهانی هنر و صنایع دستی هستند. تنوع بی‌نظیر صنایع و هنرهای دستی در ده‌ها رشته و صدها زیرشاخه، از این شهر مجموعه‌ای بی‌بدیل و کانونی معتبر،  برای هنرمندان و هنردوستان پدید آورده است. از کار با معرق، منبت، ملیله، فیروزه و دیگر سنگ‌ها و اشیا قیمتی تا کار بر روی سنگ و استخوان و سایر متریال موجود، در اصفهان از همه نوع هنر موجود و در دسترس است.

نگاره‌ها و بافت‌های اصفهان، کار با چرم و پارچه و چاپ و طراحی بر روی آن نیز، از دیگر شاخه‌های معتبر و رایج هنر در این شهر هستند. وجود ابنیه تاریخی، گردشگاه‌های فراوان و مناظر بی‌نظیر در کنار این مجموعه هنری، موجب شده یونسکو، اصفهان را به‌عنوان  شهر خلاق صنایع دستی جهان معرفی کند. این مورد خصوصا به جهت برقراری ارتباط فرهنگی و تثبیت و توسعه هنر در این شهر دارای اهمیت است.

وجود بازارچه‌های محلی و فراوان در این اصفهان، امکان دسترسی آسان به محصولات هنری را فراهم آورده است. فرصتی ویژه برای گردشگران که باعث شده تا از ایران و سراسر جهان، برای تماشا و خرید آثار هنری به این شهر سفر کنند. شما هم برای استفاده از موقعیت‌های گردشگری و داشتن اقامتی دلپذیر در اصفهان، می‌توانید از طریق سامانه آنلاین هومسا، تمامی اقامتگاه‌های اصفهان را بررسی و بهترین را برای سفر خود انتخاب کنید. برای اجاره روزانه آپارتمان مبله در اصفهان این گزینه را با جستجو و فیلترهای موجود فعال کنید تا لیست اقامتگاه‌های موجود برای شما ظاهر شود.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا